İş hayatında sıkça duyulan ama anlamı çoğu zaman havada kalan bir kelime; proaktivite.
İnsan kaynakları dünyasında oldukça önemli bir yer tutsa da, pek çok çalışan için bu kavram hala soyut ve belirsiz kalabiliyor. Ne anlama geliyor, nasıl bir davranış biçimini tarif ediyor ya da iş hayatında gerçekten nasıl uygulanıyor? Hadi gelin birlikte inceleyelim…
Proaktif kelimesi dilimize ingilizceden geçmiş
bir sözcük olup ingilizcesi “proactive”dir. Kelime manası olarak, olabilecek
herhangi bir aksilik karşısında önceden hazırlıklı olmak demektir.
Pro (önde giden) + Active (aktif olan) birleşiminden oluşmaktadır.
Proaktif insan durumlar karşısında olayların kendi kendine gelişmesine müsaade etmeden, ben ne yapabilirim düşüncesi ile hareket edendir. Bunun tersi olan reaktif davranışın tersine, proaktif bakış açısı ile kişi olumsuzluklara söylenmez, kalkar ve kendiliğinden harekete geçer. Bir işi yapmak için her daim yöneticisinden direktif beklemez. Öngörür ve o işi yöneticisi söylenmeden yapar. Bahane üretmez. Kendi işinin, rol ve sorumluluklarının farkındadır.
İş hayatından bir örnekle açıklamak gerekirse;
Yönetici İdil 2 hafta önce Ayşe’ ye bir proje vermiştir.
Projenin termin tarihi de yarın. Şu ana kadar da projeyle ilgili Ayşe’ den hiç
ses soluk çıkmamış. Aralarında geçen konuşma şu şekilde ilerliyor.
İdil: Ayşe yarın x projesinin son
günü. Tamamlayabildin mi?
Ayşe: O işi bitirecektim ancak
operasyondan datalar gelmediği için bitiremedim. Geçen hafta mail atmıştım
dönüş bekliyorum.
Peki Ayşe nasıl bir çalışma şekli sergileseydi proaktif bir çalışan olurdu?
Ayşe: Merhaba İdil Hanım. Yarın x projesinin son günü. Projenin %90′ ını tamamladım. Ancak operasyon datasını alamadığım için son grafiği hazırlayamadım. Geçen hafta ilgili kişiye mail attım. Dönüş alamayınca telefon üzerinden iletişime geçtim. Dün göndereceklerdi ama iletemediler. Bir üst yöneticisini arayarak projenin acileyetini ve termin tarihini de belirterek destek istedim. Hala elime datalar ulaşmadı ve sizin desteğinize ihtiyacım var. Datalar bugün saat 15:00′ e kadar elime ulaşırsa yarın 09:00′ da size proje sunumunu iletirim.
Gelin Ayşe’ nin iki davranışını da inceleyelim.
Birinci örnekte Ayşe reaktif kişiliğe ait davranışlar sergiliyor. Projenin son günü gelmiş olmasına rağmen yöneticisi sormadan gerekli bilgilendirmeyi yapmamış, işi sonuçlandırmada ihtiyacı olan datalara ulaşmak için ise gerekli çabayı insiyatif alarak gerçekleştirmemiş.
İkinci örnekte ki davranışlarını incelediğimizde; kendisine verilen işin sorumluluğunun farkında, projeyi sonuçlandırmada ihtiyacı olan datayı elde etmek için birden fazla yöntem deniyor. Tüm bunlara rağmen çözüme ulaşamayınca yöneticisini durumdan haberdar ediyor ve destek istiyor. Sorumluluk alan, işi sonuçlandırmak için farklı çözüm alternatifleri deneyen bir çalışan. Bu davranışları proaktif yaklaşımı içinde barındırmaktadır.
İş hayatında proaktif olan çalışan çözüme ulaşmak için birçok yol ve yöntem dener. Aktiftir. Olası riskleri önceden görerek gerekli tedbiri zamanında alır. İnsiyatif almaktan çekinmez. Gerekli durumlarda etkin karar alarak sonuca ulaşır.
O zaman napıyoruzzzz?
Söylenmelere son veriyoruz!
Her zaman bir çözüm yolu, bir çıkış yolu vardır bakış açısıyla ilerlemeye devam
ediyoruz!
Alternatifler deniyoruz!
Kendiliğimizden harekete geçiyoruz!
Yaptığımız her iş ve aldığımız her kararda bir sonraki adımı öngörmeye
çalışıyoruz!
İş hayatından örneklerle yola çıktım ancak bir insan proaktif yaklaşıma sahipse yaşamının her alanında bu davranışı sergiler. Bu yazıyı okuduktan sonra da bu yetkinliğin kendinizde olmadığını düşünenler üzülmesin. Öğrenmede ilk süreç farkındalıktır. Bu yazıyla gelişime açık yönünü farkedebildiysen geliştirebilmek inan daha kolay. İkinci süreç ise isteklilik (değişime isteklilik). Tavsiyem öncelikle çevrenizde bu davranışları sergileyen iş arkadaşlarınız varsa onları gözlemlemeniz. İş yapış şekillerini ve ne tarz aksiyonlar aldıklarını inceleyin. Yöneticinize proaktif bir yaklaşıma sahip olup olmadığınızı sorabilir ve geri bildirim isteyebilirsiniz. (Bu hareket bile proaktif davranış içerir 😉) Akabinde bu konu ile ilgili yazılmış kitaplara göz atmanızı da tavsiye ederim.
Kitap
Önerileri
Etkili İnsanların 7 Alışkanlığı / Stephen Covey
Analitik, Kreatif ve Proaktif Düşünme / Ömer Doğan
Sevgiyle kalın!
Biraz Bize Dair
Biraz Bize Dair 